Các bước thực hiện Mind Map (sơ đồ tư duy)

Ở bài viết trước (Mind Mapping – Công cụ ghi chép tối ưu), mình đã giới thiệu đến các bạn phương pháp lập Mind Map (Sơ đồ tư duy) và nêu các lợi ích của nó. Trong bài viết này, mình sẽ hướng dẫn các bạn những bước để lập nên một Sơ Đồ Tư Duy hoàn thiện.

I. TẬP HỢP NHỮNG TỪ KHÓA

Như mình đã nói, Mind Map được tạo thành bởi hầu hết các từ khóa (key word) nên nó tiết kiệm được rất nhiều thời gian cho các bạn. Chỉ với những từ khóa là bạn đã có thể nắm bắt được hết nội dung của tất cả những điều mà bạn đang muốn ghi nhớ rồi. Vậy từ khóa là gì? Làm sao xác định được từ khóa trong một nội dung văn bản? Các bạn có thể tham khảo ví dụ sau đây :

Đầu tiên, các bạn đọc đoạn văn bản hoàn chỉnh này :

“Đã từ lâu, người ta biết rằng bộ não của con người có thể được chia ra làm hai phần. Phần não trái và phần não phải. Người ta cũng biết rằng não trái điều khiển phần bên phải của cơ thể, trong khi đó ngược lại, não phải điều khiển phần bên trái cơ thể. Bên cạnh đó, người ta cũng phát hiện rằng việc não trái bị hư tổn sẽ gây ra nửa phần cơ thể bên phải bị tê liệt. Tương tự, nếu như não phải bị hư tổn sẽ khiến nửa phần cơ thể bên trái bị tê liệt”

Theo cách viết truyền thống và cách học như từ trước đến giờ thì các bạn sẽ phải học thuộc lòng đoạn văn đó hoặc đọc đi đọc lại để nhớ được hết thông tin mà nó truyền đạt. Tuy nhiên, trong đó có rất nhiều từ không cần thiết, nếu bạn loại bỏ những từ đó đi và chỉ đọc từ khóa thôi thì bạn cũng dễ dàng nắm được ý chính mà tiết kiệm được thời gian hơn nhiều. Để chứng minh cho điều đó, các bạn thử đọc 2 đoạn văn dưới đây:

1. “… não người chia hai phần … não trái não phải … não trái điều khiển bên phải cơ thể … não phải điều khiển bên trái cơ thể … não trái hư tổn, cơ thể bên phải tê liệt … não phải hư tổn, cơ thể bên trái tê liệt …”

2. “Đã từ lâu, người ta biết rằng bộ … của con … có thể được … ra làm … Phần … và phần … Người ta cũng biết rằng … phần … của …, trong khi đó, ngược lại, … phần … Bên cạnh đó, người ta cũng phát hiện rằng việc … bị … sẽ gây ra nửa … bị … Tương tự, nếu như … bị … sẽ khiến nửa phần … bị …”

Sau khi đọc xong 2 đoạn văn, chắc chắn bạn nhận ra rằng đoạn văn thứ 1 tuy ít từ ngữ hơn nhưng ta vẫn nắm được toàn bộ thông tin, còn đoạn văn ở dưới chứa hầu hết các từ ngữ trong đoạn văn gốc thì lại chẳng mang đến cho chúng ta một thông tin bổ ích nào.

Do đó, bước đầu tiên các bạn nên tự tập cho mình thói quen chỉ chú ý đến từ khóa, ghi nhớ từ khóa là đủ để chúng ta nắm bắt được toàn bộ nội dung cần truyền đạt. Ngoài ra, từ khóa là một yếu tố không thể thiếu của Mind Map, bạn sẽ phải dùng những từ khóa đó để lập nên Mind Map cho chính mình.

II. CÁC BƯỚC LẬP SƠ ĐỒ TƯ DUY

Bước 1 : Xác định từ khóa

(Bước này mình đã hướng dẫn ở trên)

Bước 2 : Vẽ chủ đề ở trung tâm.

– Bước này các bạn sẽ sử dụng một tờ giấy trắng (không kẻ ô) đặt nằm ngang và vẽ chủ đề ở chính giữa tờ giấy. Giấy trắng không kẻ ô sẽ giúp cho bạn sáng tạo hơn, không bị những ô vuông cản trở suy nghĩ của bạn. Vẽ trên giấy nằm ngang sẽ giúp bạn có được không gian rộng lớn hơn để triển khai các ý.

– Bạn cần vẽ chủ đề ở chính giữa tờ giấy, từ đó mới phát triển ra các ý khác ở xung quanh nó.

– Bạn có thể tự do sử dụng tất cả các màu sắc mà bạn thích, chủ đề trung tâm có thể là chữ hoặc là hình, nếu kết hợp cả 2 thì càng tốt

– Chủ đề trung tâm cần gây sự chú ý để chúng ta dễ nhìn nhận vấn đề, do đó, bạn nên vẽ chủ đề to cỡ 2 đồng xu 5000đ.

Bước 3 : Vẽ thêm các tiêu đề phụ (nhánh cấp 1)

– Tiêu đề phụ nên được viết bằng CHỮ IN HOA nằm trên các nhánh dày để làm nổi bật

– Tiêu đề phụ nên gắn liền với trung tâm

– Tiêu đề phụ nên được vẽ theo hướng chéo góc chứ không nằm ngang, như vậy nhiều nhánh phụ khác có thể được vẽ tỏa ra một cách dễ dàng hơn.

Bước 4 : Vẽ các nhánh cấp 2, cấp 3, …

– Ở bước này, các bạn vẽ nối tiếp nhánh cấp 2 vào nhánh cấp 1, nhánh cấp 3 vào nhánh cấp 2, v.v… để tạo ra sự liên kết.

– Các bạn nên vẽ nhiều nhánh cong hơn đường thẳng, như thế sẽ làm cho mind map của chúng ta nhìn mềm mại, uyển chuyển và dễ nhớ hơn

– Chỉ nên tận dụng từ khóa và hình ảnh, ở mỗi nhánh chỉ sử dụng 1 từ khóa. Việc này giúp cho nhiều từ khóa mới và những ý khác được nối thêm vào các từ khóa sẵn có một cách dễ dàng

– Bạn hãy dùng những biểu tượng, cách viết tắt để tiết kiệm không gian và thời gian bất cứ lúc nào có thể.

– Tất cả các nhánh của một ý nên tỏa ra từ một điểm và có cùng 1 màu.

Bước 5 : Thêm các hình ảnh minh họa

Ở bước này, các bạn nên để trí tưởng tượng của mình bay bổng hơn bằng cách thêm nhiều hình ảnh nhằm giúp các ý quan trọng thêm nổi bật, cũng như lưu chúng vào trí nhớ mình tốt hơn vì não bộ của con người có khả năng tiếp thu hình ảnh cao hơn chữ viết. Bạn đừng ngại mình vẽ xấu, cứ vẽ theo những gì bạn nghĩ, những gì bạn liên tưởng, đôi khi càng hài hước càng giúp bạn nhớ chúng được lâu hơn.

III. CÁC QUY TẮC TRONG VIỆC THỰC HIỆN SƠ ĐỒ TƯ DUY

Khi thực hiện một sơ đồ tư duy, các bạn nên tuân thủ theo những quy tắc sau :

– Đừng suy nghĩ quá lâu mà hãy viết liên tục. Việc các bạn dừng lại để suy nghĩ một vấn đề nào đó quá lâu sẽ khiến cho những suy nghĩ tiếp theo của các bạn bị ngăn lại. Bạn mải lo cho vấn đề đó mà sẽ quên mất những vấn đề tiếp theo. Do đó, các ý nên được triển khai một cách liên tục để duy trì sự liên kết

– Không cần tẩy xóa, sửa chữa.

– Viết tất cả những gì mình nghĩ cho dù nó có ngớ ngẩn, ngu ngốc đến đâu đi chăng nữa, đừng bỏ lỡ những ý tưởng đó. Đôi khi những ý nghĩ tưởng như điên rồ lại là một ý tưởng cực kỳ độc đáo và sáng tạo mà bạn không ngờ được đó.

Sơ đồ tư duy được vẽ, viết và đọc theo hướng bắt nguồn từ trung tâm di chuyển ra phía ngoài, và sau đó là theo chiều kim đồng hồ. Do đó, các từ ngữ nằm bên trái Sơ đồ tư duy nên được đọc từ phải sang trái (bắt đầu từ phía trong di chuyển ra ngoài)

Bạn đã sẵn sàng để thực hiện Sơ đồ tư duy chưa?

Để bắt tay vào vẽ sơ đồ tư duy, các bạn nên chuẩn bị sẵn cho mình thật nhiều giấy trắng khổ A4 hoặc lớn hơn, một bộ bút màu (nên sử dụng bút đầu nhọn), các bạn cũng có thể mua loại bút bi nhiều ngòi có bán ở các tiệm sách để khỏi mất công thay đổi bút nhiều lần, vẽ sẽ được nhanh hơn.

Share:

38 comments

  1. Cái mindmap này bạn biết từ môn nào vậy, hay là vô tinh biết qua google?

    1. Cái mindmap này mình biết lúc đi học môn Phát Triển Sự Sáng Tạo ở DPI Center đó bạn 😀 Thầy dạy cho xài mindmap với brainstorming để tìm kiếm ý tưởng thiết kế

  2. À thì ra nó ứng dụng đa ngành đa lĩnh vực.
    Mình sử dụng nó trong môn Phân Tích Quản Lý Yêu Cầu Phần Mềm. Vẽ sơ đồ tư duy giải quyết làm sao người ta nhập 1 đoạn text tìm kiếm và hiểu họ đang muốn tìm cái gì(giống google như lĩnh vực nhỏ hơn rất nhiều)

    Nhưng hôm đó nghỉ, mà ko có slide :((

    Cám ơn bài viết này của bạn nhiều 🙂

    1. Trật lất, mind map là tóm gọn những qui trình khái niệm thành 1 sơ đồ ngắn gọn.
      Nếu có tóm gọn thì tóm gọn các qui trình nghiệp vụ, chức năng của phần mềm.
      Hay 1 khái niệm. VD : Khái niệm customer trong sofware, thì nó có nhiều loại, mỗi loai có vai trò và ảnh hưởng khác nhau vô sofware. Nó là 1 văn bản dài, giờ bạn cô động hóa nó lại thành 1 cái gì đó dễ hiểu, ít từ ngữ hơn, ở đây sơ đồ tư duy.
      Cái mà chú nói là thuật toán rồi 😀

      1. Thuật toán? Óc v~

        1. Ko phân biệt đc thuật toán với mindmap thì đừng nói bừa.

  3. e da dc wa rui ma van khong the nao lap dc mind mapping?no co that su kho khong chi?

  4. mình đang học về mindmap.cảm ơn những thông
    tin của b nhé

  5. Bài viết rất hay,cái này mình học ở môn Phương Pháp Luận Sáng Tạo,học ở năm 2 rùi.Mà mình không đc dùng tool này.:).Mình cũng rất yêu thích đồ họa,có gì hay thì bạn cứ share nhé.Cảm ơn vì bài viết.Chúc Uyên thành công.

  6. chi uyen oi…hinh nhu cai nay da co phan mem ve mind map roi ak…

  7. chi là giáo vien chi cung dang ung dung mindmap vao day tieng anh.nhung chua hieu het loi ich va cach su dung mindmap de day tu vung , hay bai reading, writing sao cho hs de hieu va khong mat nhieu thoi gian de ve.
    Đoc duoc bai cua em chi thich lam, chi hy vong em se gop y cho chi nhung phuong phap giang day hay bang mindmap.

  8. Uyen oi, bai viet cua e rat co y nghia voi c. C van dang tim hieu ve mindmap. e vui long cho c lien he voi e duoc k?
    0983600240 Quy!

  9. giờ mind map phổ biến thật ấy!

  10. bài viết rất bổ ích, thank nhiều

  11. Bổ ích

  12. Bổ ích

  13. theo mình hiểu nôm na thì đây là một dạng KHAI TRIỂN mà thôi.từ to khai triển ra nhỏ,nhỏ xong tới nhỏ hơn và tới khi ko khai triển được thì đó là cái chốt,phục vụ cho khả năng tìm hiểu sâu vấn đề thì chính xác hơn

  14. theo mình hiểu nôm na thì đây là một dạng KHAI TRIỂN mà thôi.từ to khai triển ra nhỏ,nhỏ xong tới nhỏ hơn và tới khi ko khai triển được thì đó là cái chốt,phục vụ cho khả năng tìm hiểu sâu vấn đề thì chính xác hơn

  15. cái này trích Tôi tài giỏi bạn cũng thế nè.

  16. cái này trích Tôi tài giỏi bạn cũng thế nè.

  17. đúng, tôi cũng đang đọc cuốn " tôi tài giỏi bạn cũng thế"

  18. đúng, tôi cũng đang đọc cuốn " tôi tài giỏi bạn cũng thế"

  19. Sơ đồ tư duy ban đầu rất khó hiểu (không hiểu nên khôn áp đụng được) nhưng khi đã hiểu rồi thì không thể bỏ được. Nó rèn luyện tư duy rất tốt trong mọi lĩnh vực

  20. Đúng là rất hay, ứng dụng tốt trong dạy học

  21. Bạn ơi cho mình hỏi cái phần mềm iMindMap 8 này của mình nó không viết được dấu căn hay là dấu mũ làm mình tốn thời gian và tốn dòng…. Bạn có cách nào để giúp mình k !! Thanks bạn nhiều ^_^ ^_^

  22. Chị ơi, sau khi mình làm xong sơ đồ rồi thì có thể in ra giấy A4 được không ạ? Cảm ơn chị.

    1. để vẽ trên máy thì em có thể sử dụng 1 số phần mềm hỗ trợ vẽ MindMap trên máy, vẽ xong thì in ra, nhưng chị thì thấy cứ vẽ tay sẽ nhanh và tiện hơn.

  23. Mình thường dùng Mindmap để lên kế hoạch, vẽ ra các ý. Làm cách này nhìn trực quan kinh khủng luôn, chứ viết ra giấy khó nhìn vồ.

Leave a Reply